Geðfræðslan fer þannig fram að tveir félagar úr Geðfræðsluhópnum eyða einni kennslustund (40-60 mínútur) með hverjum bekk. Tala þeir hvor í 10-12 mínútur um baráttu sína við geðröskunina og fara síðan fram umræður. Við leggjum sérstaka áherslu á bjargráð sem fela í sér að ungmennin snúi ekki baki við vinum í vanda og mikilvægi tilfinningalegra tjáskipta við vini, foreldra, kennara eða aðra sem þau treysta. Reynum við einnig að hafa húmorinn ekki langt undan.

Það er ótrúleg tilfinning að standa fyrir framan heilan bekk og tala um baráttu sína við erfiða geðröskun. Þegar við hefjum mál okkar er ljóst að ungmennin vita ekki alveg í hvorn fótinn þau eiga að stíga. Eins og spurningin í upphafi greinarinnar ber með sér virðast sum ungmennanna smeyk við okkur. Endurspeglar þetta fordómafull viðhorf margra þeirra til notenda. Þetta vitum við því kennari í grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu lét nemendur sína vinna verkefni að lokinni heimsókn okkar og fengum við umsagnir frá 65 nemendum. Mörg þeirra héldu að notendur séu „froðufellandi fólk í spennitreyju inná Kleppi“. Á einu augnabliki tekst okkur að eyða þessari algengu ranghugmynd og koma þeim í sanninn um að við lítum „út eins og venjulegar manneskjur“.

Næsta hindrun sem ungmennin þurfa að yfirstíga er þegar við förum að tala á broslegum nótum um okkur sjálf. Þá koma venjulega geiflur á andlitin ungu, þau horfa hvert á annað og bíða eftir að einhver hafi kjark til þess að hlægja. Þau hugsa líklega hvort það samrýmist mannasiðum að hlægja að fólki sem á við svona alvarleg veikindi að stríða, enda kemur það ungmennunum „á óvart að þeir gætu gert grín af veikindum sínum þrátt fyrir öll þessi áföll“. Þegar þau þora að hlæja, oft eftir að kennarinn hefur brotið ísinn, finnst þeim ánægjulegt „að sjá hvað þau litu húmorískum augum á það liðna“.

Af framansögðu má ráða að Geðfræðslunni verður nokkuð vel ágengt í að breyta viðhorfum ungmennanna sem á okkur hlýða. Eftir stendur spurningin hvort okkur tekst að minnka eða eyða fordómum þeirra? „Já, fordómar hafa minnkað“. Þetta er samdóma álit allra nemendanna enda viðkenna þau flest „að við höfum verið með svolitla fordóma“. Sumir lýstu því beinlínis yfir að „maður hætti samstundis öllum þessum fordómum sem maður hafði um geðraskanir“. Það er því ljóst að Geðfræðslan er árangursríkt tæki til þess að berjast gegn hinum landlægu fordómum sem beinast gegn notendum.

Frásagnir nemendanna bera einnig með sér að bjargráðin sem við gerum að umtalsefni virðast sitja eftir í hugum þeirra. Sumir bentu á að „eftir þessar frásagnir getur maður einnig lært hvernig maður á að bregðast við ef eitthvað skyldi henda mann sjálfan.“ Öðrum kom á óvart að einkenni eins úr Geðfræðsluhópnum hurfu á einum tímapunkti „bara við það að segja foreldrum sínum frá“. Það er því ljóst að nú vita þau hvernig á „að bregðast við þegar maður sjálfur eða einhver annar lendir í þunglyndi“.

Nú þegar óveðursský kreppunnar halda áfram að hrannast upp yfir þjóðinni er mikilvægt að fólk sé meðvitað um að sjálfsagt og eðlilegt er að tala um tilfinningar sínar ef illa stendur á. Reynslan sýnir að Geðfræðslan er öflugt tæki til þess að opna fyrir slíka umræðu ekki síður en að draga úr ranghugmyndum og fordómum sem beinast gegn þeim sem eiga við geðraskanir að stríða. Þeir grunn- og framhaldsskólar á höfuðborgarsvæðinu sem áhuga hafa á Geðfræðslunni geta sent fyrirspurnir á netfangið gedfraedslan@gmail.com eða til Hugarafls, Álfabakka 16, 109 Reykjavík.